Bezpieczeństwo i higiena pracy w magazynie – zasady i przepisy
Bezpieczeństwo pracy jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania magazynu. Obejmuje organizację przestrzeni, składowanie towarów, ruch pieszych i wózków, stan wyposażenia, ochronę przeciwpożarową oraz przygotowanie pracowników do wykonywanych zadań. Sprawdź, jakie obszary należy uwzględnić przy tworzeniu zasad BHP w magazynie.
Czego dowiesz się z artykułu?
Artykuł pomoże Ci sprawdzić, jakie obszary magazynu należy uwzględnić przy organizowaniu bezpiecznej pracy. Dowiesz się, jak połączyć wymagania dotyczące pracowników, regałów, dróg transportowych, wyposażenia i ochrony przeciwpożarowej.
Dlaczego to ważne? Bezpieczeństwo nie zależy od jednego szkolenia ani pojedynczego zabezpieczenia. Wypadek może wynikać z połączenia kilku problemów: złej widoczności, uszkodzonego regału, niewłaściwej organizacji ruchu i braku jasnej procedury reagowania.
Przepisy BHP i PPOŻ w magazynie
Podstawowe zasady BHP w magazynie to:
- zorganizowanie, zaplanowanie i wdrożenie najskuteczniejszego systemu rotacji produktów i składowania towarów;
- zorganizowanie przestrzeni magazynowej w sposób bezpieczny,
- zatrudnienie odpowiedniej liczby wykwalifikowanych pracowników.
Wydano sporo rozporządzeń mających na celu zadbanie o wysoki poziom bezpieczeństwa w magazynie. Najważniejsze jest Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 roku w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Wiele wytycznych można znaleźć w Polskich Normach oraz Kodeksie Pracy uchwalonych przez Sejm 26 czerwca 1974 roku z późniejszymi poprawkami. Oczywiście należy mieć świadomość, że inne przepisy obowiązują w magazynach wysokiego składowania, a inne z niskim systemem składowania.
[Zobacz też: Regały paletowe – poznaj ofertę amRACK]
Magazyny działające na terenie Polski podlegają także normom ustalanym przez Unię Europejską. Pracodawca w ramach tych przepisów ma obowiązek zadbać o:
- dostosowanie przestrzeni magazynowej do realizowanych procesów,
- wyznaczenie bezpiecznych dróg transportowych, przejść oraz wyjść ewakuacyjnych,
- stabilne i bezpieczne regały do składowania towarów,
- sprawność środków transportu wewnętrznego,
- odpowiednią temperaturę i oświetlenie w magazynie,
- ocenę narażenia pracowników na hałas oraz ograniczanie go u źródła – poziom ekspozycji odniesiony do ośmiogodzinnego dnia pracy nie może przekraczać 85 dB, przy jednoczesnym przestrzeganiu limitów maksymalnego i szczytowego poziomu dźwięku.
Przy projektowaniu oznakowania, oświetlenia, dróg ewakuacyjnych i wyposażenia magazynu należy korzystać z aktualnych przepisów, dokumentacji technicznej oraz właściwych dla danego zagadnienia Polskich Norm. Przed powołaniem konkretnego numeru normy trzeba sprawdzić jej aktualny status i wydanie, ponieważ część starszych dokumentów została wycofana albo zastąpiona nowszymi wersjami.
Bezpieczeństwo magazynu trzeba utrzymywać każdego dnia, a nie sprawdzać wyłącznie podczas audytu lub szkolenia.
Zmiana układu regałów, rodzaju towarów, wykorzystywanych wózków albo organizacji pracy może tworzyć nowe zagrożenia. Dlatego ocenę ryzyka, procedury, oznakowanie i zabezpieczenia należy aktualizować po każdej istotnej zmianie oraz po wypadku, kolizji lub awarii.
Bezpieczeństwo i higiena pracy w magazynie
Przed dopuszczeniem pracownika do pracy trzeba potwierdzić brak przeciwwskazań zdrowotnych, zapewnić szkolenie BHP oraz instruktaż dotyczący konkretnego stanowiska. Zakres wymaganych kwalifikacji zależy od wykonywanych zadań — inne wymagania dotyczą ręcznej kompletacji, inne pracy na wysokości, a jeszcze inne obsługi urządzeń transportu bliskiego.
Nie ma jednego ogólnego wymogu ukończenia 18 lat i posiadania określonego poziomu wykształcenia dla każdej pracy wykonywanej w magazynie. Osoby młodociane mogą być zatrudniane wyłącznie na zasadach przewidzianych w Kodeksie pracy i przy pracach, które nie są dla nich wzbronione. Operator wózka jezdniowego podnośnikowego musi natomiast posiadać kwalifikacje wymagane dla danego rodzaju urządzenia.
Błędy, które obniżają bezpieczeństwo w magazynie
W miejscu pracy nietrudno o wypadek. W aktywnie działającym magazynie niestety czasem dochodzi do niebezpiecznych sytuacji, szczególnie, jeżeli nie przestrzegane są przepisy BHP. W magazynie może dojść do wypadku z powodu popełnienia następujących błędów:
- przekraczania maksymalnej nośności urządzeń transportu bliskiego,
- brak stosowania kasków przez pracowników,
- korzystanie z wózków widłowych w nieprawidłowy sposób,
- obsługa urządzeń przez pracowników nieposiadających odpowiedniej wiedzy i umiejętności,
- brak ważnych przeglądów technicznych wyposażenia magazynowego,
- korzystanie z niesprawnych sprzętów.
Wyposażenie ograniczające ryzyko kolizji, upadku towaru i pracy na wysokości
Środki techniczne powinny odpowiadać konkretnym zagrożeniom. Osłony chronią konstrukcję przed uderzeniami, wygrodzenia oddzielają niebezpieczne strefy, a podesty zapewniają stabilny dostęp do towarów znajdujących się na wyższych poziomach.
Osłony regałowe i odbojniki magazynowe
Zabezpieczenia pomagają chronić słupy, ramy, zakończenia rzędów, ściany i maszyny przed skutkami uderzeń wózków. Powinny być stosowane w miejscach wynikających z oceny ryzyka i organizacji ruchu.
Wygrodzenia magazynowe
Wygrodzenia pomagają oddzielić ruch pieszych od pracy maszyn, zabezpieczyć obszary o ograniczonym dostępie oraz ograniczyć ryzyko wejścia do strefy narażonej na upadek towarów.
Podesty magazynowe
Podesty zapewniają stabilną powierzchnię roboczą przy pobieraniu produktów z wysokości. Odpowiednio dobrane stopnie, poręcze i zabezpieczenia mogą ograniczyć konieczność korzystania z przypadkowych lub niedostosowanych drabin.
W jaki sposób można zapobiec pożarowi w magazynie?
Ochrona przeciwpożarowa powinna wynikać z przeznaczenia obiektu, rodzaju i ilości składowanych materiałów, gęstości obciążenia ogniowego, powierzchni stref pożarowych oraz zastosowanych rozwiązań budowlanych. Należy zapewnić wymagane drogi i wyjścia ewakuacyjne, oznakowanie, dostęp do gaśnic, sprawność urządzeń przeciwpożarowych oraz zasady postępowania na wypadek pożaru.
System sygnalizacji pożarowej, stałe urządzenia gaśnicze, drzwi przeciwpożarowe i pozostałe zabezpieczenia dobiera się na podstawie przepisów, projektu oraz warunków ochrony przeciwpożarowej konkretnego obiektu. Nie są one wymagane w identycznym zakresie w każdym magazynie. Rozmieszczenie i rodzaj gaśnic powinny odpowiadać możliwym grupom pożarów, powierzchni strefy oraz występującym zagrożeniom.
BHP w magazynie wysokiego składowania
W magazynie wysokiego składowania szczególnego znaczenia nabierają stabilność i nośność regałów, stan palet, szerokość alejek, parametry wózków, ochrona przed uderzeniami oraz zabezpieczenie towarów przed upadkiem. Należy także kontrolować posadzkę, kotwienie konstrukcji, oznaczenia dopuszczalnych obciążeń i zgodność rzeczywistego układu regałów z dokumentacją.
Pracownicy powinni posiadać kwalifikacje i umiejętności odpowiednie do wykonywanych zadań. Dotyczy to między innymi obsługi wózków, pracy na wysokości, kompletacji oraz reagowania na uszkodzenia regałów. Nie ma natomiast ogólnego przepisu wymagającego od każdej osoby pracującej w magazynie wysokiego składowania wykształcenia zawodowego.
Bezpieczeństwo w magazynie – podsumowanie
Ocena stanu BHP powinna obejmować rzeczywisty przebieg pracy, stan regałów i urządzeń, organizację ruchu, oznakowanie, ochronę przeciwpożarową oraz stosowanie procedur przez pracowników. Stwierdzone nieprawidłowości należy sklasyfikować według poziomu ryzyka, wskazać osoby odpowiedzialne za ich usunięcie i określić termin realizacji. Zmiany trzeba następnie zweryfikować, aby potwierdzić, że rzeczywiście ograniczyły zagrożenie.
Więcej o kolizjach, drogach transportowych i kontroli drabin
Ogólne zasady BHP trzeba przełożyć na procedury dotyczące konkretnych zagrożeń. Poniższe poradniki rozwijają postępowanie po uderzeniu w regał, organizację ruchu oraz kontrolowanie sprzętu używanego przy pracy na wysokości.
BHP w magazynie – najczęstsze pytania
Poniżej znajdziesz odpowiedzi dotyczące odpowiedzialności pracodawcy, organizacji ruchu, kontroli regałów, kwalifikacji operatorów, środków ochrony i zabezpieczeń przeciwpożarowych.
Kto odpowiada za bezpieczeństwo i higienę pracy w magazynie?
Za stan BHP odpowiada pracodawca, który powinien organizować pracę, oceniać ryzyko i zapewniać odpowiednie zabezpieczenia. Pracownicy mają obowiązek przestrzegać zasad, korzystać z wyposażenia zgodnie z instrukcjami i zgłaszać zagrożenia.
Co powinna obejmować ocena ryzyka w magazynie?
Powinna uwzględniać ruch wózków i pieszych, składowanie, ręczne prace transportowe, regały, drabiny, podesty, hałas, oświetlenie, pożar oraz używane maszyny i urządzenia. Ocenę należy aktualizować po istotnej zmianie procesu.
Jak oddzielić ruch pieszych od wózków?
Należy wyznaczyć osobne trasy, przejścia i miejsca bezpiecznego przekraczania dróg transportowych. W miejscach podwyższonego ryzyka stosuje się linie, znaki, barierki, wygrodzenia, lustra i odpowiednie oświetlenie.
Jakie wymagania powinny spełniać regały magazynowe?
Regały powinny mieć stabilną i wytrzymałą konstrukcję, odpowiadać obciążeniom oraz być użytkowane zgodnie z dokumentacją. Trzeba również zapewnić czytelne informacje o nośności i reagować na każde zauważone uszkodzenie.
Jak kontrolować stan regałów?
Pracownicy powinni na bieżąco zgłaszać odkształcenia, uszkodzenia kotew, belek, słupów i zabezpieczeń. Oprócz kontroli bieżących należy prowadzić zaplanowane przeglądy eksperckie oraz dokumentować zalecenia naprawcze.
Co zrobić po uderzeniu wózka w regał?
Należy przerwać użytkowanie zagrożonego fragmentu, zabezpieczyć strefę i zgłosić zdarzenie osobie odpowiedzialnej. Konstrukcję trzeba ocenić przed ponownym obciążeniem, nawet gdy uszkodzenie początkowo wydaje się niewielkie.
Czy każdy pracownik magazynu musi mieć ukończone 18 lat?
Nie jest to uniwersalny warunek każdej pracy magazynowej. Osoby młodociane mogą wykonywać wyłącznie prace dopuszczone przepisami i odpowiednie do ich wieku, zdrowia oraz przygotowania.
Kto może obsługiwać wózek widłowy?
Operator musi posiadać kwalifikacje wymagane dla danego rodzaju wózka, zostać zapoznany z warunkami pracy i otrzymać upoważnienie zgodnie z zasadami obowiązującymi u pracodawcy.
Czy kask jest obowiązkowy w każdym magazynie?
Obowiązek stosowania kasku powinien wynikać z oceny ryzyka i zagrożeń występujących na konkretnym stanowisku lub w strefie. Pracodawca określa wymagane środki ochrony indywidualnej i nadzoruje ich prawidłowe używanie.
Jakie zabezpieczenia przeciwpożarowe są potrzebne w magazynie?
Zakres zabezpieczeń zależy od warunków pożarowych obiektu, rodzaju materiałów, powierzchni i zastosowanych instalacji. Podstawą są wymagane drogi ewakuacyjne, oznakowanie, właściwie dobrane gaśnice i sprawne urządzenia przeciwpożarowe.
Pozdrawiamy
