Układ technologiczny magazynu określa rozmieszczenie stref, regałów, pól odkładczych, dróg transportowych i stanowisk pracy. Wpływa na drogę, jaką towar pokonuje od rozładunku, przez kontrolę, składowanie i kompletację, aż do wydania. Wybór pomiędzy układem przelotowym, kątowym i workowym powinien wynikać z konstrukcji budynku, położenia bram, liczby dostaw i wysyłek, rodzaju towarów oraz wykorzystywanych urządzeń transportowych. Osobno należy zaplanować sposób rozmieszczenia regałów wewnątrz strefy składowania.

Organizacja przepływu przez magazyn

Czego dowiesz się z artykułu?

Artykuł pomoże Ci porównać układ przelotowy, kątowy i workowy oraz zrozumieć, jak łączą się one z rzędowym ustawieniem regałów. Dowiesz się również, jakie strefy, bufory i drogi transportowe trzeba uwzględnić w projekcie.

Dlaczego to ważne? Ten sam system regałowy może działać zupełnie inaczej w zależności od położenia bram, kierunku przepływu i rozmieszczenia pól odkładczych. Układ powinien więc wynikać z procesów, a nie tylko z kształtu dostępnej powierzchni.

Czym jest układ technologiczny magazynu?

Układ technologiczny magazynu to sposób powiązania wszystkich obszarów uczestniczących w przepływie towaru. Obejmuje między innymi bramy i doki, strefy przyjęć i wydań, bufory, miejsca składowania, kompletację, pakowanie, drogi transportowe oraz ciągi piesze.

Projekt powinien określać nie tylko położenie poszczególnych stref, ale również kierunki przepływu, punkty krzyżowania się tras, miejsca oczekiwania ładunków i sposób przekazywania towaru pomiędzy kolejnymi etapami procesu.

Układ planuje się zarówno dla nowego obiektu, jak i podczas reorganizacji działającego magazynu. W drugim przypadku trzeba dodatkowo uwzględnić istniejące regały, instalacje, słupy, dylatacje, bramy i możliwość prowadzenia zmian bez zatrzymywania wszystkich operacji.

Układy technologiczne magazynu i strefy newralgiczne

Liczba stref zależy od funkcji obiektu i wykonywanych procesów. W prostym magazynie część operacji może odbywać się we wspólnych obszarach, natomiast centrum dystrybucyjne może wymagać wielu odrębnych stref.

Podczas planowania warto uwzględnić:

• rozładunek i przyjęcie towaru,
• kontrolę ilościową i jakościową,
• pola odkładcze i bufory,
• składowanie zapasu,
• uzupełnianie lokalizacji kompletacyjnych,
• kompletację i konsolidację zamówień,
• pakowanie oraz przygotowanie dokumentów,
• wydanie i załadunek,
• obsługę zwrotów, reklamacji i towarów niezgodnych,
• ładowanie oraz postój urządzeń transportowych.

Strefy powinny mieć pojemność dopasowaną do rzeczywistego natężenia operacji. Zbyt mały bufor może blokować doki i drogi transportowe, natomiast zbyt duży niepotrzebnie ograniczy powierzchnię przeznaczoną na regały.łębionymi analizami, w celu uzyskania efektywnego stanowiska przeładunkowego i bezpiecznego przepływu towarów.

Dwa poziomy planowania

Rozmieszczenie stref i ustawienie regałów to dwa powiązane, ale odrębne elementy projektu.

Układ przelotowy, kątowy lub workowy określa drogę towaru pomiędzy przyjęciem i wydaniem. Układ rzędów, rodzaj regałów i szerokość alejek określają natomiast sposób obsługi strefy składowania. Oba poziomy trzeba zaprojektować wspólnie.

Układy technologiczne magazynów – najpopularniejsze rodzaje

Układy przelotowy, kątowy i workowy opisują przede wszystkim wzajemne położenie stref przyjęcia i wydania oraz kierunek przemieszczania towarów przez obiekt.

Układ rzędowy dotyczy natomiast sposobu ustawienia regałów wewnątrz strefy składowania. Może więc występować zarówno w magazynie przelotowym, kątowym, jak i workowym.

Każdy wariant trzeba ocenić na podstawie długości tras, możliwości rozdzielenia ruchu, położenia bram, wielkości pól odkładczych, dostępności personelu i kosztu wykorzystania powierzchni wewnętrznej oraz zewnętrznej.

Układ przelotowy magazynu

W układzie przelotowym strefa przyjęć i strefa wydań znajdują się po przeciwnych stronach budynku. Towar przemieszcza się przez magazyn w jednym ogólnym kierunku, a strefa składowania i pozostałe procesy znajdują się pomiędzy nimi.

Zalety układu przelotowego

• czytelny kierunek przepływu towarów,
• fizyczne rozdzielenie przyjęć od wydań,
• mniejsze ryzyko mieszania jednostek przychodzących i wychodzących,
• możliwość wyznaczenia oddzielnych placów i tras dla dostaw oraz wysyłek,
• dobre warunki dla cross-dockingu i procesów o kierunku liniowym.

Ograniczenia układu przelotowego

• konieczność zapewnienia dostępu pojazdów do dwóch stron budynku,
• większe wymagania wobec działki i infrastruktury zewnętrznej,
• trudniejsze wspólne wykorzystywanie personelu i wyposażenia przyjęć oraz wydań,
• dłuższe trasy wewnętrzne przy niektórych lokalizacjach i procesach,
• mniejsza elastyczność, gdy większość ruchu koncentruje się tylko po jednej stronie hali.

Układ nie eliminuje automatycznie błędów ani kolizji. Nadal trzeba zaplanować pola odkładcze, skrzyżowania, drogi wózków i pieszych oraz przepływy poprzeczne pomiędzy kompletacją, pakowaniem i składowaniem.

Układ kątowy magazynu

W układzie kątowym strefy przyjęć i wydań znajdują się na dwóch sąsiadujących bokach budynku. Przepływ towaru przypomina literę L, a strefa składowania łączy oba fronty.

Zalety układu kątowego

• rozdzielenie przyjęć i wydań bez zajmowania dwóch przeciwległych elewacji,
• możliwość dopasowania układu do narożnej lub nieregularnej działki,
• krótsza odległość pomiędzy częścią personelu i wyposażenia niż w długim układzie przelotowym,
• możliwość wyznaczenia osobnych pól odkładczych dla obu procesów.

Ograniczenia układu kątowego

• bardziej złożony przebieg tras wewnętrznych,
• możliwość koncentrowania ruchu w narożnej części hali,
• konieczność zabezpieczenia punktów krzyżowania się przepływów,
• trudniejsze rozmieszczenie regularnych, długich rzędów regałów w części obiektów.

Nie można z góry zakładać, że układ kątowy potrzebuje tylko jednego placu manewrowego. Zależy to od położenia bram, organizacji ruchu ciężarówek i dostępności terenu przy obu elewacjach.

Układ workowy magazynu

W układzie workowym, nazywanym również układem U, przyjęcia i wydania znajdują się po tej samej stronie budynku. Mogą korzystać ze wspólnego frontu przeładunkowego, ale powinny być wyraźnie rozdzielone organizacyjnie lub przestrzennie.

Zalety układu workowego

• wspólne wykorzystanie placu, doków i części wyposażenia,
• łatwiejsze przesuwanie personelu pomiędzy przyjęciami i wydaniami,
• możliwość dostosowywania funkcji doków do bieżącego natężenia ruchu,
• wykorzystanie pozostałych elewacji na rozbudowę lub inne funkcje,
• krótkie trasy dla szybko rotujących produktów umieszczonych blisko frontu.

Ograniczenia układu workowego

• ryzyko krzyżowania strumieni przychodzących i wychodzących,
• możliwość powstawania zatorów przy wspólnym froncie przeładunkowym,
• większe wymagania wobec oznaczenia pól odkładczych i tras,
• konieczność koordynowania dostaw, kompletacji oraz wysyłek,
• ryzyko blokowania doków przez ładunki oczekujące na dalszą obsługę.

Układ workowy może dobrze wykorzystywać personel i powierzchnię zewnętrzną, ale wymaga szczególnie dokładnego rozdzielenia pól przyjęć, wydań i buforów.

Układ rzędowy strefy składowania

W układzie rzędowym regały są ustawiane w równoległych ciągach, pomiędzy którymi znajdują się alejki robocze. Jest to sposób organizacji strefy składowania, a nie odrębny kierunek przepływu przez cały budynek.

Układ można połączyć z przelotowym, kątowym lub workowym rozmieszczeniem stref przyjęć i wydań. Kierunek ustawienia rzędów powinien ograniczać zbędne skręty i umożliwiać sprawne połączenie z głównymi drogami transportowymi.

Zalety układu rzędowego

• bezpośredni dostęp do lokalizacji znajdujących się przy alejkach,
• czytelne adresowanie rzędów, pól i poziomów,
• możliwość obsługi wielu indeksów i zróżnicowanych palet,
• łatwiejsza zmiana przypisania lokalizacji,
• możliwość stosowania różnych typów regałów w poszczególnych strefach.

Ograniczenia układu rzędowego

• alejki zajmują znaczną część dostępnej powierzchni,
• szerokość przejazdów zależy od parametrów konkretnych wózków i ładunków,
• długie rzędy mogą wydłużać trasy do skrajnych lokalizacji,
• źle zaplanowane skrzyżowania mogą powodować zatory i kolizje.

Bezpośredni dostęp do każdej palety nie wynika z samego ustawienia rzędów. Zależy również od rodzaju regałów. Regały rzędowe zapewniają taką selektywność, natomiast głębokie kanały wjezdne lub przepływowe działają inaczej.

Powiązane rozwiązania

Systemy zmieniające liczbę alejek i kierunek przepływu towarów

Rodzaj regałów wpływa na wewnętrzny układ strefy składowania. Poniższe rozwiązania odpowiadają trzem różnym potrzebom: ograniczeniu liczby alejek, uporządkowaniu FIFO oraz wykorzystaniu wysokości hali.

Mniej stale otwartych alejek

Regały mobilne

Rzędy przemieszczają się po szynach, otwierając korytarz potrzebny do obsługi wybranej lokalizacji. Pozwala to zwiększyć powierzchnię składowania przy zachowaniu dostępu do poszczególnych palet.

zobacz regały mobilne

Oddzielny załadunek i pobieranie

Regały przepływowe Pallet Flow

Palety przemieszczają się po nachylonych torach od strony uzupełniania do strony odbioru. Rozdzielenie obu operacji może uporządkować ruch i wspierać fizyczną kolejność FIFO.

zobacz Pallet Flow

Kompletacja na kilku kondygnacjach

Wielopoziomowe regały półkowe

Zabudowa umożliwia utworzenie kilku poziomów przeznaczonych na drobnicę, kartony i pojemniki. Poszczególne kondygnacje można połączyć z głównymi trasami kompletacji i strefami pakowania.

zobacz regały wielopoziomowe

Układy technologiczne w magazynie – podsumowanie

Układ przelotowy, kątowy i workowy opisuje przede wszystkim rozmieszczenie stref przyjęć i wydań oraz kierunek przepływu towaru. Układ rzędowy dotyczy natomiast ustawienia regałów wewnątrz strefy składowania.

Nie istnieje jeden wariant najlepszy dla wszystkich obiektów. Układ przelotowy sprzyja rozdzieleniu strumieni, kątowy może odpowiadać warunkom konkretnej działki, a workowy ułatwia współdzielenie doków, placu i pracowników.

Decyzję należy oprzeć na danych o liczbie dostaw i wysyłek, wielkości partii, sposobie kompletacji, urządzeniach transportowych, wymaganych buforach i ograniczeniach technicznych budynku. Projekt powinien również uwzględniać możliwość późniejszej rozbudowy lub zmiany sposobu użytkowania magazynu.

Baza wiedzy

Więcej o drogach transportowych, buforach i rozmieszczeniu towarów

Po wyborze ogólnego układu trzeba szczegółowo zaplanować przejazdy wózków, pola tymczasowego odkładania i przypisanie produktów do lokalizacji. Poniższe poradniki rozwijają te trzy elementy projektu.

Trasy wózków i pieszych Jak zaplanować drogi transportowe? Sprawdź, jak wymiary urządzeń, kierunek ruchu, skrzyżowania i obecność pieszych wpływają na szerokość oraz przebieg tras. Przeczytaj o drogach transportowych Buforowanie ładunków Jak zaplanować miejsce odkładcze? Dowiedz się, gdzie wyznaczać bufory, jak określić ich wielkość i dlaczego nie powinny blokować regałów, doków ani głównych alejek. Przeczytaj o polach odkładczych Przypisanie lokalizacji Jak rozmieszczać towary w magazynie? Zobacz, jak rotacja, masa, wymiary i częstotliwość pobierania wpływają na wybór strefy, rzędu oraz poziomu składowania. Przeczytaj o rozmieszczeniu towarów

FAQ

Układ magazynu – najczęstsze pytania

Poniżej znajdziesz odpowiedzi dotyczące układu przelotowego, kątowego, workowego i rzędowego, planowania stref oraz dopasowania regałów i dróg transportowych do przepływu towarów.

Co to jest układ technologiczny magazynu?

Układ technologiczny magazynu to sposób rozmieszczenia stref, regałów, dróg transportowych i stanowisk roboczych w hali. Określa, jak towar przechodzi od przyjęcia, przez składowanie i kompletację, aż do wydania. Dobrze zaplanowany układ skraca trasy transportu, ogranicza pomyłki i pozwala lepiej wykorzystać dostępną powierzchnię magazynu.

Jakie strefy trzeba uwzględnić przy planowaniu magazynu?

Podstawą są strefy przyjęć, składowania i wydań. W bardziej rozbudowanych magazynach warto uwzględnić także strefę rozładunku i załadunku, kontroli jakości, buforowania, kompletacji, pakowania, zwrotów oraz reklamacji. Każda z tych stref powinna mieć jasno określoną funkcję, aby nie dochodziło do mieszania towarów przychodzących, składowanych i wysyłanych.

Czym różni się układ przelotowy, kątowy i workowy?

W układzie przelotowym strefa przyjęć i strefa wydań znajdują się po przeciwnych stronach magazynu, a towar przechodzi przez obiekt w logicznym kierunku. W układzie kątowym strefy te są na przylegających bokach hali. W układzie workowym przyjęcia i wydania są po tej samej stronie lub blisko siebie, co oszczędza miejsce, ale wymaga lepszej organizacji ruchu i oznaczenia stref.

Kiedy sprawdzi się układ rzędowy magazynu?

Układ rzędowy sprawdza się wtedy, gdy magazyn potrzebuje bezpośredniego dostępu do wielu palet lub indeksów. Regały ustawione w równoległych rzędach ułatwiają obsługę wózkami widłowymi i kontrolę lokalizacji. Trzeba jednak pamiętać o odpowiedniej szerokości alejek, ponieważ korytarze robocze zajmują część powierzchni, która mogłaby zostać przeznaczona na składowanie.

Od czego zacząć planowanie układu magazynu?

Planowanie warto zacząć od analizy procesów: przyjęcia, kontroli, składowania, kompletacji, pakowania i wydań. Trzeba określić rodzaj towaru, liczbę indeksów, rotację zapasów, typ palet, liczbę miejsc składowania, rodzaj wózków, wysokość hali, nośność posadzki oraz ograniczenia wynikające z bram, słupów, instalacji i dróg ewakuacyjnych.

Jak układ magazynu wpływa na dobór regałów?

Układ magazynu decyduje o tym, jaki system regałowy będzie najbardziej efektywny. Przy wielu indeksach i potrzebie dostępu do każdej palety sprawdzą się regały paletowe. Przy dużej liczbie podobnych jednostek można rozważyć regały wjezdne lub przepływowe. Przy drobnicy lepsze będą regały półkowe albo Carton Flow, a przy długich elementach regały wspornikowe.

Kiedy warto zmienić obecny układ magazynu?

Zmianę układu warto rozważyć, gdy magazyn ma problemy z brakiem miejsca, długimi trasami kompletacji, krzyżowaniem się dróg wózków, częstymi pomyłkami, zatorami w strefie przyjęć lub wydań albo niewykorzystaną wysokością hali. Reorganizacja może obejmować zmianę ustawienia regałów, wydzielenie nowych stref, poprawę oznaczeń, dobór innego systemu składowania albo wykorzystanie podestów magazynowych.