Kod kreskowy EAN-13 jest jednym z najczęściej stosowanych oznaczeń produktów w handlu i logistyce. Graficzny symbol pozwala skanerowi odczytać 13-cyfrowy numer GTIN, który jednoznacznie identyfikuje konkretną jednostkę handlową. Sam kod nie przechowuje ceny, liczby sztuk w magazynie, daty ważności ani kraju produkcji. Po zeskanowaniu numer jest przekazywany do systemu sprzedażowego, ERP albo WMS, który łączy go z informacjami zapisanymi w bazie danych. W artykule wyjaśniamy, czym różnią się EAN-13 i GTIN-13, co oznaczają cyfry widoczne pod kodem oraz jak obliczyć ostatnią cyfrę kontrolną.

Od numeru GTIN do skanowania produktu

Czego dowiesz się z artykułu?

Wyjaśniamy budowę numeru GTIN-13, znaczenie kodu kreskowego EAN-13 oraz różnice między identyfikatorem produktu, kodem wewnętrznym i oznaczeniem jednostki logistycznej.

Dlaczego to ważne? Kod kreskowy działa prawidłowo tylko wtedy, gdy numer został poprawnie nadany, symbol jest czytelny, a system informatyczny łączy go z właściwymi danymi produktu.

Kod EAN-13 a numer GTIN-13 – czym się różnią?

GTIN, czyli Globalny Numer Jednostki Handlowej, jest identyfikatorem przypisanym do produktu albo innej jednostki handlowej. Wariant GTIN-13 składa się z 13 cyfr.

EAN-13 jest natomiast liniowym kodem kreskowym, w którym numer GTIN-13 może zostać przedstawiony w formie możliwej do odczytania przez skaner.

Najprościej można więc przyjąć:

• GTIN-13 – 13-cyfrowy numer identyfikujący produkt,
• EAN-13 – graficzny symbol kreskowy przedstawiający ten numer.

W języku potocznym określenia „numer EAN” i „kod EAN” są często używane zamiennie. Przy opisie działania systemu warto jednak zachować rozróżnienie między numerem a jego graficznym nośnikiem.

Numer, symbol i identyfikatory magazynowe

GTIN, EAN, SKU i SSCC – najważniejsze różnice

Każde oznaczenie pełni inną funkcję. Nie należy stosować ich jako zamienników.

Przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.

Oznaczenie	Czym jest?	Co identyfikuje?	Typowe zastosowanie
GTIN-13	13-cyfrowy numer	Jednostkę handlową, np. wariant produktu	Handel, e-commerce, katalogi produktowe i wymiana danych
EAN-13	Liniowy kod kreskowy	Przedstawia numer GTIN-13	Skanowanie produktów w handlu i operacjach magazynowych
SKU	Wewnętrzny kod firmy	Produkt albo wariant w systemie danej organizacji	Wewnętrzne zarządzanie asortymentem i zapasami
SSCC	18-cyfrowy identyfikator GS1	Konkretną jednostkę logistyczną, np. paletę lub przesyłkę	Transport, przyjęcia, wydania i śledzenie jednostek logistycznych

Jeden produkt może mieć jednocześnie numer GTIN, wewnętrzny SKU oraz znajdować się na palecie oznaczonej odrębnym numerem SSCC.

Z jakich elementów składa się numer GTIN-13?

Numer GTIN-13 zawiera 13 cyfr. Pierwsze 12 tworzy właściwy identyfikator jednostki handlowej, natomiast ostatnia jest cyfrą kontrolną.

W strukturze numeru można wyróżnić:

• prefiks GS1 wskazujący organizację GS1, która przydzieliła zakres numerów,
• prefiks firmy GS1 przydzielony konkretnej organizacji,
• oznaczenie jednostki handlowej nadawane przez właściciela numeru,
• cyfrę kontrolną służącą do sprawdzania poprawności całego numeru.

Długość prefiksu firmy i części przeznaczonej na oznaczenie produktu nie jest zawsze taka sama. Firma posiadająca krótszy prefiks może utworzyć większą liczbę numerów produktów niż firma, której przydzielono dłuższy prefiks.

Dlatego nie należy przyjmować uniwersalnego podziału na sześć cyfr producenta i pięć cyfr produktu.

Częsty błąd

Prefiks 590 nie oznacza kraju produkcji

Początek numeru 590 wskazuje, że zakres został przydzielony firmie przez GS1 Polska. Produkt może jednak zostać wyprodukowany albo zapakowany w innym kraju.

Na podstawie pierwszych cyfr GTIN nie można więc wiarygodnie ustalić kraju pochodzenia produktu, surowców ani miejsca jego wytworzenia.

Jak obliczyć cyfrę kontrolną EAN-13?

Cyfra kontrolna jest trzynastą, ostatnią cyfrą GTIN-13. Oblicza się ją na podstawie pierwszych 12 cyfr numeru.

1. Dodaj cyfry znajdujące się na pozycjach nieparzystych, licząc od lewej strony.
2. Dodaj cyfry na pozycjach parzystych i pomnóż otrzymaną sumę przez 3.
3. Dodaj oba wyniki.
4. Ustal, ile brakuje do najbliższej liczby podzielnej przez 10.
5. Otrzymana wartość jest cyfrą kontrolną. Jeżeli suma jest już podzielna przez 10, cyfrą kontrolną jest 0.

Przykład obliczenia cyfry kontrolnej

Dla pierwszych 12 cyfr: 590123412345

• pozycje nieparzyste: 5 + 0 + 2 + 4 + 2 + 4 = 17,
• pozycje parzyste: 9 + 1 + 3 + 1 + 3 + 5 = 22,
• wynik dla pozycji parzystych: 22 × 3 = 66,
• łączna suma: 17 + 66 = 83,
• do najbliższej pełnej dziesiątki brakuje 7.

Pełny numer ma więc postać: 5901234123457.

Cyfra kontrolna pozwala wykryć część błędów powstających podczas odczytu albo ręcznego przepisywania numeru. Nie potwierdza jednak autentyczności ani jakości samego produktu.

Jak kod EAN-13 działa w sklepie i magazynie?

Podczas skanowania czytnik rozpoznaje układ kresek i zamienia go na numer GTIN-13. Numer jest następnie przekazywany do systemu, który wyszukuje przypisany do niego produkt.

W zależności od rodzaju operacji system może:

• wyświetlić nazwę i cenę produktu przy kasie,
• zarejestrować przyjęcie albo wydanie towaru,
• powiązać produkt z zamówieniem,
• potwierdzić pobranie podczas kompletacji,
• zaktualizować stan zapisany w systemie,
• ograniczyć ręczne przepisywanie numerów,
• ułatwić inwentaryzację i kontrolę zgodności.

EAN-13 sam nie zarządza zapasami. Dopiero połączenie kodu, skanera i bazy danych w systemie POS, ERP albo WMS pozwala rejestrować operacje i aktualizować informacje o towarach.

EAN-13 nie identyfikuje konkretnej sztuki produktu

Ten sam numer GTIN jest zwykle przypisany wszystkim egzemplarzom tego samego wariantu produktu. Standardowy kod EAN-13 nie rozróżnia więc pojedynczych sztuk, numerów seryjnych ani partii.

Jeżeli trzeba zapisać numer partii, datę ważności, numer seryjny albo dodatkowe dane logistyczne, stosuje się inne nośniki i rozwiązania GS1, na przykład GS1-128 albo odpowiednie kody dwuwymiarowe.

EAN-13, EAN-8, UPC-A i GTIN-14 – czym się różnią?

EAN-13

Jest przeznaczony do przedstawiania numeru GTIN-13 i należy do najczęściej stosowanych kodów na produktach sprzedawanych detalicznie.

EAN-8

Służy do przedstawiania ośmiocyfrowego numeru GTIN-8. Stosuje się go na bardzo małych opakowaniach, na których pełny symbol EAN-13 zajmowałby zbyt dużo miejsca.

GTIN-8 jest odrębnym numerem przydzielanym zgodnie z zasadami GS1. Nie powstaje przez samodzielne skrócenie istniejącego numeru GTIN-13.

UPC-A

Kod UPC-A przedstawia 12-cyfrowy GTIN-12 i jest szczególnie rozpowszechniony w USA i Kanadzie. EAN-13 pozostaje jednak standardem globalnym i może być obsługiwany również poza Europą.

GTIN-14

GTIN-14 jest wykorzystywany głównie do oznaczania wyższych poziomów opakowań, na przykład kartonów zbiorczych. Nie jest standardowym numerem przeznaczonym do skanowania przy detalicznym punkcie sprzedaży.

Czy każdy produkt musi mieć kod EAN?

Nie istnieje jedna ogólna zasada nakazująca oznaczenie kodem EAN-13 każdego produktu wprowadzanego na rynek. Wymagania mogą jednak wynikać z rodzaju produktu, przepisów branżowych, zasad platformy sprzedażowej albo oczekiwań konkretnej sieci handlowej.

Numer GTIN jest najczęściej potrzebny, gdy produkt:

• ma być sprzedawany w sieci handlowej,
• trafia na marketplace wymagający GTIN,
• jest dystrybuowany przez wielu partnerów,
• ma być jednoznacznie rozpoznawalny w katalogach,
• jest automatycznie obsługiwany przez systemy sprzedaży.

Wewnętrzny kod SKU może wystarczyć do pracy w obrębie jednej firmy, ale nie zastępuje globalnego numeru GTIN w wymianie danych z zewnętrznymi partnerami. w obrębie jednej firmy, ale nie zastępuje globalnego numeru GTIN w wymianie danych z zewnętrznymi partnerami.

Jak uzyskać kod EAN-13 dla produktu?

Firma, która chce samodzielnie nadawać globalne numery swoim produktom, powinna zarejestrować się w Systemie GS1 i uzyskać odpowiedni zakres numerów.

Proces obejmuje zwykle:

1. rejestrację firmy w GS1 Polska,
2. uzyskanie prawa do korzystania z numerów GTIN,
3. przypisanie odrębnego numeru każdej jednostce handlowej,
4. obliczenie cyfry kontrolnej,
5. wygenerowanie właściwego symbolu EAN-13,
6. sprawdzenie wielkości, jakości i miejsca nadruku,
7. powiązanie numeru z kartą produktu w systemie sprzedażowym lub magazynowym.

Oddzielnego numeru mogą wymagać różne warianty produktu, na przykład inne pojemności, kolory, rozmiary albo poziomy opakowania. Numery powinny być nadawane zgodnie z aktualnymi zasadami GS1.

Jak poprawnie wykorzystać EAN-13 w magazynie?

Pierwszym krokiem jest przypisanie właściwego numeru GTIN do każdego wariantu produktu i zapisanie go w systemie wraz z poprawnymi danymi podstawowymi.

Następnie trzeba zadbać o czytelny nadruk, właściwe umieszczenie symbolu oraz sprawne działanie skanerów i systemu magazynowego.

EAN-13 usprawnia identyfikację, ale nie zastępuje uporządkowanej kartoteki produktów, oznaczeń lokalizacyjnych i procedur rejestrowania ruchu towarów. Najlepszy efekt daje dopiero połączenie numerów GTIN, etykiet, czytników i spójnej ewidencji magazynowej.

Baza wiedzy

Więcej o identyfikacji towarów i zarządzaniu lokalizacjami

Zobacz, jak oznaczenia produktów i lokalizacji współpracują z systemem WMS oraz organizacją miejsc składowania.

Cyfrowe zarządzanie Integracja systemu WMS z regałami Sprawdź, jak WMS, etykiety i kody kreskowe wspierają lokalizowanie towarów oraz rejestrowanie operacji magazynowych. czytaj artykuł Zarządzanie lokalizacjami Stałe i wolne miejsca składowania Porównaj dwa sposoby przypisywania towarów do lokalizacji i sprawdź, kiedy potrzebna jest bieżąca ewidencja WMS. poznaj metody Sprawniejsze operacje Optymalizacja procesów magazynowych Dowiedz się, jak uporządkować przyjęcia, składowanie, kompletację oraz wydania przy wsparciu danych i technologii. zobacz poradnik

Najczęstsze pytania

Kod kreskowy EAN-13 – FAQ

Poniżej znajdziesz odpowiedzi dotyczące numerów GTIN, budowy kodu EAN-13, prefiksu 590 i wykorzystania oznaczeń w magazynie.

Czym różni się EAN-13 od GTIN-13?

GTIN-13 jest 13-cyfrowym numerem identyfikującym jednostkę handlową. EAN-13 jest natomiast graficznym kodem kreskowym, w którym ten numer może zostać przedstawiony.

Co oznaczają pierwsze cyfry kodu EAN-13?

Początkowe cyfry wskazują organizację krajową GS1, która przydzieliła firmie zakres numerów. Nie informują bezpośrednio o miejscu produkcji ani pochodzeniu surowców.

Czy kod zaczynający się od 590 oznacza polski produkt?

Nie. Prefiks 590 oznacza, że numer został przydzielony firmie przez GS1 Polska. Produkt mógł zostać wyprodukowany albo zapakowany w innym kraju.

Czy kod EAN-13 zawiera cenę produktu?

Nie. EAN-13 przedstawia numer identyfikacyjny produktu. Cena, nazwa i stan magazynowy znajdują się w bazie systemu sprzedażowego, ERP albo WMS, który wyszukuje je po zeskanowaniu numeru.

Jak oblicza się cyfrę kontrolną EAN-13?

Cyfry z odpowiednich pozycji pierwszych 12 znaków sumuje się zgodnie z algorytmem GS1, a część wyniku mnoży przez 3. Cyfra kontrolna uzupełnia sumę do najbliższej liczby podzielnej przez 10.

Czy EAN-8 jest skróconym numerem EAN-13?

Nie należy samodzielnie skracać numeru GTIN-13. EAN-8 przedstawia odrębnie przydzielony numer GTIN-8, stosowany przede wszystkim na małych opakowaniach.

Czy każdy produkt musi mieć kod EAN-13?

Nie ma jednego obowiązku obejmującego wszystkie produkty. Kod może być jednak wymagany przez sieć handlową, marketplace, dystrybutora albo przepisy właściwe dla określonej branży.

Jak EAN-13 pomaga w pracy magazynu?

Skanowanie pozwala szybciej identyfikować produkty podczas przyjęć, kompletacji, inwentaryzacji i wydań. Rejestrowanie operacji wymaga jednak połączenia czytnika z właściwym systemem informatycznym.